Ook leuke meisjes worden vijftig – 5 inzichten over de overgang en menopauze I Boekrecensie & verloting

Er zijn van die woorden die je je hele leven hoort. Mantelzorg. Menopauze. Je weet ongeveer wat ze betekenen, je kent mensen die ermee te maken hebben en denkt: ach ja, dat zal allemaal wel.

Tot je op een dag ontdekt dat je er zelf middenin zit. En dat de combinatie soms één grote clusterf*ck is.

Mijn huisarts raadde me onlangs het boek Ook leuke meisjes worden vijftig aan, geschreven door dr. Maaike de Vries en dr. Manon Kerkhof. In mei 2026 verscheen een volledig herziene uitgave.

Wat een verademing!

Geen dramatische verhalen, geen wondermiddelen en geen opgeheven vingertje. Wel een buitengewoon prettig leesbaar boek waarin twee artsen op basis van wetenschappelijke inzichten uitleggen wat er tijdens de overgang in het vrouwenlichaam gebeurt. Met een brede, holistische blik op gezondheid en vooral veel aandacht voor wat je zelf kunt doen.

Wat mij bijzonder aanspreekt, is de nuchterheid. De auteurs nemen de lezer serieus, laten de verantwoordelijkheid bij haarzelf en bieden de kennis die nodig is om geïnformeerde keuzes te maken.

In dit artikel deel ik vijf inzichten die mij bijzonder aanspraken. Ook verloot ik vijf exemplaren van het boek.

door Petra Hiemstra, 29 oktober 2026

1. De overgang gaat over veel meer dan opvliegers

Hormonale veranderingen beïnvloeden niet alleen je menstruatie, maar kunnen ook doorwerken in je slaap, stemming, concentratie, spierkracht, gewicht en energieniveau.

De auteurs leggen helder uit hoe oestrogeen en progesteron veranderen en waarom overgangsklachten zo grillig kunnen zijn. Zelfs hormoonmetingen bieden lang niet altijd duidelijkheid, omdat de waarden tijdens de perimenopauze sterk fluctueren.

Het helpt om te begrijpen dat allerlei ogenschijnlijk losstaande klachten met elkaar kunnen samenhangen, zonder dat iedere klacht automatisch door de overgang wordt veroorzaakt.

2. Wat de menopauze betekent voor spieren, gewicht en gezondheid

Rond de overgang verandert bij veel vrouwen de verhouding tussen vetmassa en spiermassa (de lean body mass). Vet verzamelt zich gemakkelijker rond de buik, terwijl spiermassa kan afnemen.

Dat is niet uitsluitend een kwestie van te veel eten of te weinig bewegen. Ook hormonale veranderingen en veroudering spelen een rol.

Zelf vraag ik me inmiddels af waar mijn kuitspieren gebleven zijn. Die lijken namelijk spoorloos verdwenen! Terwijl ik dit jaar toch echt (jawel!) 5 keer  (!!!) per week ben gaan sporten. Kennelijk kan er tijdens zo’n hormonale verbouwing ook het nodige zoekraken.

De auteurs besteden bovendien aandacht aan botontkalking (maakt broos en kwetsbaar, frailty in medisch jargon – heb je hier last van, laat dan en dexascan maken), gewrichtsklachten en hart- en vaatgezondheid. De overgang gaat dus niet alleen over hoe je je vandaag voelt, maar ook over gezond ouder worden.

3. Overgang, stress en slaapproblemen: een vicieuze cirkel

Een van de meest herkenbare inzichten vond ik de wisselwerking tussen stress, cortisol en slaap.

Wie langdurig onder spanning staat, kan slechter slapen. En wie onvoldoende slaapt, wordt prikkelbaarder en vaak gevoeliger voor stress. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan die zichzelf in stand houdt. Probeer die maar eens te doorbreken wanneer je naast je werk ook intensieve mantelzorg verleent, terwijl je eigen lichaam ondertussen een hormonale verbouwing ondergaat!

De auteurs stellen:” Als stress langdurig aanhoudt, raakt cortisol chronisch verhoogd. Dit geeft vaak en veel klachten. Het brein kan hier zelfs door veranderen en beschadigen. De prefontale cortex (plannen en denken) en de hippocampus (geheugen) kunnen kleiner en minder actief worden terwijl de amygdala (het angstcentrum) groter en actiever wordt. Dit geeft concentratieproblemen, geheugenverlies, emotionele labiliteit en verhooggde angst. Verder put langdurig veel cortisol de bijnier uit, met een nog lagere productie van oestrogeen en progesteron als gevolg.”

Het maakt duidelijk waarom goed voor jezelf zorgen soms niet betekent dat je nóg harder je best moet doen, maar juist dat je ruimte moet maken voor rust, herstel en het bewaken van je grenzen.

4. Hormoontherapie bij overgangsklachten: welke mogelijkheden zijn er?

Overgangsklachten hoef je niet zonder meer voor lief te nemen. Naast leefstijlaanpassingen zijn er verschillende medische behandelmogelijkheden. Denk aan hormoontherapie via een gel, spray of pleister op de huid, of via tabletten. Bij plaatselijke vaginale of urinewegklachten kunnen lokale oestrogenen uitkomst bieden.

Welke behandeling passend is, hangt af van je klachten, medische voorgeschiedenis en persoonlijke voorkeuren. Bij systemische oestrogeentherapie is voor vrouwen met een baarmoeder doorgaans ook bescherming van het baarmoederslijmvlies nodig.

Wat mij aanspreekt, is dat het niet gaat om één voorgeschreven oplossing. Het gaat om weten welke mogelijkheden er zijn, zodat je samen met je arts een geïnformeerde keuze kunt maken.

5. Gezond door de overgang: oma wist het misschien al!

Mijn oma zou instemmend knikken als ze dit hoofdstuk las. Rust, reinheid en regelmaat. Daar had je vroeger geen ingewikkelde leefstijlprogramma’s, voedingsgoeroes of dure supplementen voor nodig. Dat was gewoon een kwestie van gezond verstand!

Gewoon drie keer per dag goed en gevarieerd eten, zoals we vroeger thuis deden. Voldoende groenten, fruit, eiwitten en andere voedzame producten. Regelmatig bewegen, spierkracht onderhouden, naar buiten gaan en voldoende slapen.

Geen ingewikkelde voedingshypes of wondermiddelen, maar aandacht voor de basis.

Natuurlijk is dat niet altijd eenvoudig wanneer het leven veel van je vraagt. Zeker niet als je tegelijkertijd door de overgang gaat, werkt en intensieve mantelzorg verleent.

Maar misschien had oma toch gewoon een punt. Niet alles hoeft ingewikkeld te zijn om waardevol te zijn!

Wat herken ik zelf van de overgang?

Onderbroken nachten, vaker moeten plassen, gewichtstoename zonder dat ik mijn eetpatroon wezenlijk heb veranderd. Het lijkt soms alsof iemand met een perforator een gaatje heeft gemaakt in mijn geheugen voor namen. En waar anderen spreken over een kort lontje, merk ik dat ik soms gewoon helemaal géén lontje meer heb!

Gelukkig helpt het om daar met enige humor naar te kijken. Want als je tegelijkertijd midden in de menopauze én intensieve mantelzorg zit, kan het leven af en toe behoorlijk absurd zijn.

En wat ben ik dankbaar voor Frans in mijn leven. Die blijft bij mijn hoogbegaafdheids- of overgangsgerelateerde pieken en dalen doorgaans bewonderenswaardig kalm. Waar ik soms alle kanten op schiet, bewaart hij de rust. Kan hij ermee zijn en erbij blijven. Wat een zegen is dat! Voor iedereen die (nog) geen Frans(esca) in haar leven heeft: dit boek bevat ook veel nuttige tips voor partners.

Hij gaf me zo’n tien jaar geleden al het boek Te lijf – De kunst van het mooi ouder worden van Isa Hoes en Medina Schuurman cadeau. Onder het motto: alvast nuttig om te weten!

Ik ben ook dankbaar voor mijn huisarts, die mijn klachten serieus neemt, met me meedenkt en me dit boek aanraadde. Ook de overgangsconsulente die ik heb geraadpleegd, heeft me geholpen om beter te begrijpen wat er mogelijk speelt en welke mogelijkheden ik heb.

Wat ik vooral prettig vind, is dat niemand mij vertelt wat ik móét doen. Het gaat om kennis, inzicht en de ruimte om zelf geïnformeerde keuzes te maken.

En precies dat waardeer ik ook zo aan dit boek.

Mocht je nog even willen lachen …

Via de ondoorgrondelijke, maar o zo leuk werkende algoritmes zag ik het liedje A Musical Guide to Perimenopause van gezondheidsjournalist Anna Byrne voorbijkomen. Nog niet gezien? Kijken! Haar muzikale en humoristische kijk op de perimenopauze ging viraal en werd miljoenen keren bekeken.

Wat mij vooral aanspreekt, is haar boodschap: we mogen er best wat luchtiger over praten. En er schuilt veel herkenning en troost in het delen van ervaringen.

Bekijk A Musical Guide to Perimenopause op YouTube

Ik verloot vijf exemplaren van Ook leuke meisjes worden vijftig!

Ik gun meer vrouwen de kennis en inzichten die dit boek biedt. Daarom verloot ik vijf exemplaren van Ook leuke meisjes worden vijftig.

Wil je kans maken op een exemplaar?

Stuur dan een mail naar petra.hiemstra@haagsehoogvliegers.nl met als onderwerp: Ook leuke meisjes worden vijftig.

De vijf winnaars maak ik hier, op deze pagina, bekend na publicatie van dit artikel in mijn najaarsnieuwsbrief van 2026.

Kun je niet wachten?

Ren dan vooral naar je plaatselijke bibliotheek of boekhandel! Of bestel het boek online via bol of Managementboek.

Reacties, ervaringen en andere kijk-, lees- en luistertips zijn welkom!

Ik ben ook heel benieuwd naar jouw ervaringen, inzichten en tips. Wat heeft jou geholpen om beter met de overgang om te gaan? Welke adviezen zou je andere vrouwen willen meegeven?

En ken je andere boeken, artikelen, podcasts, documentaires, video’s of liedjes over de overgang die volgens jou eveneens een podium verdienen? Deel ze vooral!

Ook andere perspectieven en aanvullende inzichten zijn van harte welkom. Juist door ervaringen en kennis met elkaar te delen, kunnen we ons beeld verbreden en van elkaar leren.

Waardevolle reacties en tips deel ik graag hieronder, uiteraard alleen met uitdrukkelijke toestemming.

Want hoe meer kennis en ervaringen we met elkaar delen, hoe beter we geïnformeerde keuzes kunnen maken. En een beetje humor onderweg kan beslist geen kwaad!

Boekgegevens

Ook leuke meisjes worden vijftig
Dr. Maaike de Vries & dr. Manon Kerkhof
Kosmos Uitgevers | volledig herziene uitgave, mei 2026
ISBN: 9789043945110

Kijk ook:

Overgangsklachten en leefstijl: webinar dr. Kerkhof en dr. De Vries

KC Davis: How to do laundry when you’re depressed | TED Talk