Huginn en Muninn: bij wie leg jij je oor te luisteren?

Huginn en Muninn – Wat een oude Noorse mythe over Odin, raven en de wereldboom ons leert over leiderschap, grootluisteren en betekenis

Een van de leukste dingen aan mijn werk vind ik dat coachees regelmatig verhalen meenemen die nog dagen in mijn hoofd blijven rondvliegen.

Laatst vertelde een coachee over Huginn en Muninn, de twee raven van Odin uit de Noorse mythologie. Ik kende het nog niet maar was wel gelijk geboeid. Misschien ook omdat Noorwegen deze zomer op de planning staat. Ik heb zelf nooit gymnasium gedaan, maar maak via coachees, boeken en gesprekken alsnog een soort late culturele inhaalslag. Tot mijn grote plezier overigens.

Als ik in het oude Noordse verhaal duik dat hij me aanreikte, leer ik dat Odin niet alleen de god was van oorlog, maar vooral ook een zoeker naar wijsheid. Een rusteloze leider die voortdurend onderweg is om meer te leren over mensen, macht, leven en lot.

Het verhaal van Odin, Huginn en Muninn blijkt opgetekend in twee belangrijke bronnen: de Poëtische Edda, een verzameling Oudnoorse gedichten die waarschijnlijk teruggaan tot de negende tot elfde eeuw – en de Proza-Edda, die rond 1220 werd opgeschreven door de IJslandse dichter en geschiedschrijver Snorri Sturluson.

door Petra Hiemstra, 2 juni 2026

Odin en zijn raven

Als ik het verhaal goed begrijp, laat Odin zijn twee raven Huginn en Muninn dagelijks de wereld over vliegen. Aan het einde van de dag keren ze terug om hem te vertellen wat ze hebben gezien en gehoord. Hun namen zijn prachtig gekozen:

Huginn betekent zoiets als gedachte, bewustzijn of mentale beweging.
Muninn verwijst naar herinnering, innerlijk weten en betekenis.

De raven vliegen vanuit Yggdrasil, de mythische wereldboom die hemel, aarde en onderwereld met elkaar verbindt. Ook dat beeld popte alweer een aantal jaar geleden op in een 360-gradenreflectie bij een andere coachee. Het is een beeld dat ik sindsdien vaak gedeeld heb, omdat het voor veel van mijn coachees in één beeld vat hoe ze zichzelf graag zien of ervaren: verbinders van of reizigers tussen hemel en aarde.

Yggdrasil is een kosmische boom vol verhalen, dieren, goden, wijsheid en chaos. De Vikingen leken intuïtief al te begrijpen dat alles met alles samenhangt.

Het beroemdste vers over de raven vinden we in Grímnismál (“De woorden van Grímnir”), onderdeel van de Poëtische Edda. Daar zegt Odin:

“Huginn and Muninn
fly every day
over the wide world.
I fear for Huginn,
that he may not return,
yet more I fear for Muninn.”

Dat laatste zinnetje bleef bij mij hangen.

Blijkbaar is Odin niet bang om zijn gedachten kwijt te raken. Daar lijkt hij nog wel mee te kunnen leven. Wat hem werkelijk zorgen baart is het verlies van Muninn: herinnering, betekenis en innerlijk weten.

Een druk innerlijk luchtruim

Wat me raakt in dit verhaal is dat Odin zijn wijsheid niet baseert op alleen zijn eigen gelijk. Hij stuurt raven op pad, luistert en verzamelt perspectieven. Misschien is dat actueler dan ooit.

Veel hoogvliegers die ik begeleid, leven in een behoorlijk druk innerlijk luchtruim. Ze leggen hun oor te luisteren bij podcasts en nieuwsuitzendingen. Volgen analyses, sociale media en maatschappelijke vraagstukken op de voet. Proberen wijs te worden uit organisatiegedoe en antwoord te vinden op existentiële vragen. Hun innerlijke raven vliegen onafgebroken af en aan.

En precies daar raakt deze mythe voor mij aan leiderschap. Want de vraag is misschien niet alleen hoeveel informatie je verzamelt, maar vooral:

Welke stemmen mogen eigenlijk dagelijks op jouw schouder landen?

Niet iedere raaf brengt wijsheid. Sommige brengen vooral onrust. Andere brengen feiten, maar geen betekenis.

Grootluisteren en het verschil tussen intentie en effect

In mijn eigen werk noem ik dat grootluisteren.

Grootluisteren gaat voor mij niet alleen over horen wat iemand zegt. Het gaat over betekenis ontwaren in het gezegde én het niet-gezegde. Over luisteren naar woorden én naar stiltes. Naar feiten én gevoelens. Naar wat iemand vertelt én naar wat iemand misschien nog niet onder woorden heeft kunnen brengen.

Het gaat ook over een inzicht dat Corine Jansen recent beschreef in een mooi blog:

Intentie hoort bij mij. Effect verschijnt bij de Ander.

Corine schrijft: “Goede bedoelingen zijn werkelijk. Ze kunnen warm zijn, oprecht en zorgvuldig. Toch zijn zij geen sluitend bewijs van wat er in de ontmoeting is gebeurd. Een luisteraar kan denken dat hij ruimte geeft, terwijl de spreker ervaart dat hij voortdurend wordt ingehaald. Begrip kan zo snel worden aangeboden dat de spreker nauwelijks nog bij zijn eigen woorden kan blijven. Een helpende houding kan uiteindelijk meer ruimte innemen dan het verhaal van degene die gehoord wilde worden.elpende houding uiteindelijk meer ruimte innam dan degene die geholpen moest worden.”

Iets wat ook Yalom onderzocht en beschreef samen met één van zijn cliënten Ginny Elkin. Wat dacht hij dat hij er gebeurde in de therapie? Welke waarde dacht hij toe te voegen? Was dat ook wat zij waarname en als betekenisvol ervoer? Het bleken twee heel verschillende zaken. Zij schreven er samen het boek over: Every Day Gets a Little Closer – A Twice-Told Therapy.

Daarom vraagt luisteren meer dan informatie verzamelen. Het vraagt nieuwsgierigheid. Bescheidenheid. En de moed en bereidheid om af en toe te vragen:

“Wat heb jij eigenlijk gehoord?”

Of:

“Wat maakte dat jij dit zo hebt opgevat?”

Of:

“Wat raakt jou hierin?”

Waarom juist raven?

Misschien is het geen toeval dat juist raven in deze mythe voorkomen.

Raven behoren tot de intelligentste dieren op aarde. Ze herkennen gezichten. Onthouden gebeurtenissen jarenlang. Kunnen complexe problemen oplossen. Gebruiken gereedschappen. Werken samen. Spelen. Observeren.

Wie wel eens een raaf heeft bekeken, ziet een vogel die niet alleen kijkt, maar lijkt na te denken. Hij vliegt hoger dan veel andere vogels. Zweeft regelmatig op de thermiek. Neemt afstand voordat hij opnieuw koers kiest.

Misschien hebben leiders daar soms ook behoefte aan. Niet harder vliegen. Maar hoger. Niet meer informatie verzamelen. Maar beter onderscheiden wat werkelijk van waarde is.

Wie zijn jouw Huginn en Muninn?

In een tijd waarin vrijwel iedereen voortdurend iets roept, deelt, duidt of vindt, wordt zorgvuldig luisteren misschien wel een van de belangrijkste vormen van leiderschap. Niet alleen in organisaties. Ook in gezinnen. In vriendschappen, buurten, politiek. En misschien zelfs in de relatie met jezelf.

Want informatie kun je overal verkrijgen. Betekenis en wijsheid niet. Dat vraagt om iets anders. Misschien zijn dat uiteindelijk de vragen die deze oude Noorse mythe ons aanreikt:

• Naar wie luister ik het meest?
• Welke stemmen beïnvloeden mijn denken?
• Wie helpt mij betekenis te geven aan wat ik meemaak?
• Wie helpt mij herinneren wie ik ben wanneer het druk wordt?
• Welke raven brengen wijsheid?
• Welke raven brengen vooral onrust?
• Welke stemmen hoor ik dagelijks?
• Welke stemmen mis ik misschien?
• Wie of wat helpt mij om Muninn niet kwijt te raken?
  

  Het verhaal van Huginn en Muninn op macroniveau
  

  In aanvulling op dit artikel schrijft de coachee die me dit verhaal aanreikte: “Mooi hoe je die vermogens om nieuwe ideeën te genereren en Muninn voor het geheugen en de opgebouwde wijsheid neerzet. Odin is meer bezorgd om Muninn, wat aangeeft dat hij het verliezen van zijn verzamelde kennis meer vreest dan het verliezen van zijn vermogen om ter plekke na te denken.
  Soms zie ik ’t in de context van onze huidige politieke en sociale landschap. In een moderne democratie zou Huginn kunnen staan voor het vrije uitwisselen van nieuwe ideeën en het vermogen om de status quo ter discussie te stellen. Muninn vertegenwoordigt dan de institutionele kennis, historische precedenten en de collectieve wijsheid die in de loop van de tijd is opgebouwd.
  Net zoals Odin meer vreest voor Muninn, kan een samenleving soms meer belang hechten aan het behoud van haar opgebouwde wijsheid en historisch perspectief dan aan het vermogen om ter plekke nieuwe ideeën te genereren.
  Een samenleving die Muninn verliest – die haar verleden vergeet of opzettelijk uitwist – loopt het risico vermijdbare fouten te maken of haar eigen opgebouwde waarden niet na te leven (democratische rechtsstaat versus populisme naar het extremisme). Toch is het ook belangrijk om tradities en de status quo ter discussie te blijven stellen. De uitdaging is om een evenwicht te vinden tussen het genereren van nieuwe ideeën en het behouden van de lessen uit het verleden.”

Mocht jij ook aanvullingen of verbeteringen hebben n.a.v. dit artikel, laat het graag weten.
Wellicht ben jij beter thuis in de Noorse mythologie of vertalingen? Ik houd me aanbevolen! petra.hiemstra@haagsehoogvliegers.nl