Weet hoe je leert! – waarom inzicht in leerstrategieën zoveel rust geeft I Boekbespreking

Weet jij eigenlijk hoe je leert? Een vraag die bleef hangen – Enkele jaren geleden zat ik in een intervisiegroep met psycholoog Marjolein van Bodegom uit Leidschendam. Bij de koffie stelde ze me een onverwachte vraag: “Hoe leer jij eigenlijk als grootluisteraar?” Luisterend, zou je denken. Maar eerlijk gezegd had ik daar nog nooit bewust bij stilgestaan.

Marjolein was benieuwd of ik als grootluisteraar ook luisterend zou leren en nodigde onze groep uit om haar MILS-onderzoek te doen: Meer Inzicht in LeerStrategieën. Een kort onderzoek, makkelijk te doen, met een persoonlijke rapportage. De uitkomsten waren verrassend. Je zou verwachten dat ik vooral luisterend leer. Dat klopt deels. Maar mijn sterkste strategie bleek lezend leren. Misschien verklaart dat mijn liefde voor boeken. Intrigerend vond ik ook een intervisiegenoot die nauwelijks leest maar scant. Haar dochter bleek hetzelfde talent te hebben. Handig bij snelle informatieverwerking, maar in de klas lastig. Hardop woord voor woord lezen bleek voor haar bijna onmogelijk.

Van praktijk naar boek (en wetenschap)

Inmiddels is er een boek verschenen: Weet hoe je leert! – Ontdek welke leerstrategieën werken voor je kind (en voor jezelf) van Marjolein van Bodegom, in samenwerking met Fieny Pijls en Jacqueline Wansink. Een aanrader voor iedere ouder die een kind ziet vastlopen, thuis of rond school.

Wat mij bovendien aanspreekt is de vormgeving. Het boek werkt met kleurkaternen en heldere illustraties. Dat geeft een prettig en bijna luxe leesgevoel en helpt tegelijk om informatie snel terug te vinden. Zeker voor mensen met een visuele voorkeur maakt dat het boek extra toegankelijk.

Marjolein studeerde psychologie en specialiseerde zich in cognitiewetenschappen en intelligente onderwijssystemen. De afgelopen 15 jaar ontwikkelde ze de MILS-methodiek verder in de praktijk. Inmiddels zijn er tientallen MILS-coaches actief en werkt Marjolein aan haar PhD rond dit onderwerp. Dat voel je in het boek: stevig onderbouwd en tegelijk toegankelijk geschreven.

In dit artikel vat ik de belangrijkste inzichten voor je samen. En: ik verloot twee exemplaren. Iets voor jou?

boekrecensie door Petra Hiemstra, 19 februari 2026

Waarom inzicht in leerstrategieën zo belangrijk is

De kernboodschap is simpel en krachtig: we gaan er vaak vanuit dat anderen leren zoals wij, maar dat is zelden zo. Wat voor de één moeiteloos is, kost de ander bakken energie. Dat zie je thuis, in de klas en later op het werk. Niets is zo frustrerend als iets tien keer uitleggen en merken dat het niet landt. Voor ouders niet, voor docenten niet, voor leidinggevenden niet en al helemaal niet voor het kind. Dit boek brengt verlichting door taal te geven aan verschillen in leren.

Zes leervoorkeuren die het verschil maken

Het boek beschrijft zes herkenbare leervoorkeuren. Woordslimme leerlingen leren via tekst: lezen, samenvatten en opschrijven. Luisterslimme leerlingen verwerken informatie het liefste via het oor. Beeldslimme leerlingen leren via plaatjes, video’s en mindmaps. Daarnaast zijn er stappendenkers die behoefte hebben aan structuur en volgorde of juist aan de ‘Waarom’ en nut en zin van de lesstof, bewegingsleerders die hun lijf nodig hebben om informatie te laten landen en samenleerders die floreren in interactie. Herkenbaar en vaak een opluchting als je er woorden voor krijgt.

Wat dit betekent in de praktijk (ook bij hoogvliegers)

Wie met hoogvliegers werkt, herkent deze diversiteit meteen. Tijdens het lezen checkte ik automatisch: hoe doen wij dit bij Haagse Hoogvliegers? Veel hoogvliegers hebben beweging nodig. Even staan of lopen helpt om informatie te laten landen, daarom mag bij ons altijd iemand bewegen wanneer dat nodig is. Ook stappendenkers komen vaak goed aan hun trekken. Bij hoogbegaafden is het ‘Waarom’ essentieel. Details landen pas als het grotere geheel helder is, daarom starten we trainingen altijd met context en bedoeling. Tegelijk bieden we structuur met heldere programma’s en duidelijke tijden. Die voorspelbaarheid geeft rust. Waar we nog kunnen groeien? Mogelijk bij de visuele voorkeur. Ik neem me voor om meer metaforen en visuele elementen in onze leergangen te brengen.

Kleine verschillen, groot effect

Wat dit boek sterk maakt is hoe praktisch het is. Geen zware theorie maar concrete voorbeelden. Neem opruimen. De zin “Ruim je rommel op” kan bij een kind landen als: ik doe het nooit goed. Maar de vraag “Wil je eerst de blokken of de knuffels opruimen?” geeft autonomie én richting. Een kleine verschuiving in taal met groot effect.

Als leren letterlijk pijn doet

Een waardevol deel van het boek gaat over visuele stress. Sommige kinderen zien letters bewegen of dansen. Dat kan hoofdpijn en vermoeidheid veroorzaken. Wat onwil lijkt, is dan overbelasting. Soms is de oplossing verrassend eenvoudig, bijvoorbeeld een kleurenlineaal of prisma-bril. Meer informatie vind je op www.leerhulpmiddelen.com. Dit soort inzichten voorkomen veel misverstanden. Een kind dat niet wil lezen wil soms wél, maar kán het niet op de gebruikelijke manier.

Leren is ook emotioneel

Wat ik waardeer is de aandacht voor gevoel. Kinderen die erkenning krijgen ontwikkelen makkelijker vertrouwen en een growth mindset. Kinderen die vaak kritiek ervaren worden gevoeliger voor afwijzing en ontwikkelen sneller een fixed mindset. Zelfs neutrale feedback kan dan hard binnenkomen. Voor wie werkt met gevoelige of hoogbegaafde kinderen is dit herkenbaar. Leren is nooit alleen cognitief maar ook relationeel. Hier raakt het boek aan wat ik in mijn werk grootluisteren noem: eerst begrijpen en volgen hoe iets binnenkomt en pas daarna gidsen en sturen.

Ook waardevol voor volwassenen

Hoewel het boek zich richt op leerstrategiën van en bij kinderen is het minstens zo interessant voor volwassenen. Veel volwassenen hebben strategieën ontwikkeld die werken (voor hen) maar kennen hun eigen leerprofiel niet expliciet. Inzicht daarin kan bevrijdend zijn. Voor ouders, leerkrachten, coaches en leiders. Als je weet hoe je leert kun je milder kijken. Naar jezelf en naar de ander. En kun je de ander beter helpen door gerichter aan te sluiten bij diens leerstrategie.

Minder strijd, meer leerplezier

Wat dit boek bijzonder maakt is de combinatie van wetenschap en praktijk, helderheid en mildheid. Geen labels maar taal. Geen oordeel maar richting. De belofte is bescheiden maar krachtig: minder strijd rond leren en meer begrip over en weer. En misschien wel het belangrijkste: meer vertrouwen in je eigen manier van leren.

Ik raad Weet hoe je leert! aan voor ouders die minder strijd rond huiswerk willen, voor leerkrachten die recht willen doen aan verschillen en voor professionals die werken met gevoelige of hoogbegaafde kinderen.

Maar eigenlijk is het een boek voor iedereen die ooit dacht: waarom lukt dit niet terwijl ik zo mijn best doe?

Winactie: ik verloot 2 exemplaren (t.w.v. 27,50 Euro)

Ter gelegenheid van deze recensie stel ik twee exemplaren beschikbaar.
Wil je kans maken? Stuur een mail met als onderwerp: Weet hoe je leert naar:  petra.hiemstra@haagsehoogvliegers.nl en vermeld in de mail je naam en adresgegevens.

De namen van de winnaars worden op deze plek bekend gemaakt, na publicatie van dit artikel in mijn nieuwsbrief.

Niet gewonnen? Niet getreurd!

Ren dan graag naar je plaatselijke boekhandel, de bieb, of klik hier voor Libris.nl, bol.com of managementboek.nl

Feestelijke boeklancering in Den Haag (gratis)

Je bent ook van harte welkom bij de feestelijke lancering:
Op:  27 februari 2026
Van: 18.00 – 21.00 uur
Locatie: Boekhandel De Vries en Stockum Passage 11, Den Haag.
Meld je aan op info@vanbodegom.eu want vol=vol