Hoe kijkt een boom naar het leven van mensen? In Het zuchten van bomen neemt schrijfster Roanne van Voorst ons mee in een wereld waarin bomen groeien, waarnemen en luisteren. Een roman over ambitie, sensitiviteit, rouw en vergankelijkheid, die me juist in deze periode van mijn leven troost biedt.
Geschreven door Petra Hiemstra – 17 november 2026
Deze zomer heb ik me, zowel innerlijk als via de literatuur, intensief beziggehouden met het thema de dood. Mijn partner is 86 jaar en kroop het afgelopen jaar minstens zeven keer door het oog van de naald. Dat confronteert je met de eindigheid van het leven, de kwetsbaarheid van degene van wie je houdt en de vraag hoe je je verhoudt tot omstandigheden die je niet kunt veranderen.
Zelf vind ik veel steun in literatuur. Zo las ik Grace and Grit van Ken Wilber, waarin hij beschrijft hoe hij jarenlang voor zijn vrouw Treya zorgt, die aan kanker lijdt. Wilber is een bekende schrijver op het gebied van bewustzijn en spiritualiteit. Toch beschrijft hij ook hoe hij op een gegeven moment zijn vrouw slaat. Dat is schokkend om te lezen. Geweld is nooit goed te praten, maar nu ik zelf aan den lijve heb ervaren hoe zwaar en ontregelend langdurige mantelzorg kan zijn, begrijp ik beter hoe iemand onder extreme druk de controle kan verliezen. Juist die pijnlijke eerlijkheid maakte indruk op me.
Het zuchten van bomen van Roanne van Voorst vormt daarop een heel andere tegenhanger. Het is een veel zachtere, lieflijkere vertelling over het verglijden van het leven. Over groeien, bloeien, ouder worden en sterven. En over hoe alles wat leeft met elkaar verbonden is.
Van Voorst vertelt haar verhaal vanuit het perspectief van een beukenboom. We volgen hoe een zaadje ontkiemt, wortels zich ontwikkelen en takken langzaam hun weg naar het licht zoeken. De boom leert omgaan met wind, regen, zonlicht en de andere levende wezens om hem heen.
De schrijfster beschrijft dit zo beeldend dat je de blaadjes bijna voor je geestesoog ziet groeien. Je voelt de wind door de takken bewegen en krijgt gaandeweg het gevoel dat je zelf onderdeel wordt van het landschap.
Vanuit zijn standplaats observeert de boom de mensen die in het huis naast hem wonen. Hij noemt hen waterwezens. Ziet hoe ze opgroeien, verliefd worden, kinderen krijgen, ouder worden en afscheid nemen. De boom neemt hun stemming waar via geuren, bewegingen en veranderingen in hun gedrag. De boom leeft in een ander tempo dan wij mensen. Terwijl wij ons haasten, plannen en piekeren, groeit hij langzaam verder. Hij hoeft nergens naartoe en hoeft niets te bewijzen. Hij maakt deel uit van een groter geheel.
Naast de boom volgen we drie menselijke personages: een vader, moeder en dochter. Ieder van hen probeert op een eigen manier betekenis te geven aan het leven.
De moeder is een hoogambitieuze wetenschapper die zich onder meer verdiept in de wereld van mossen. Haar belangrijkste drijfveer is het vergaren en overdragen van kennis. Zelfs op haar sterfbed houdt ze zich bezig met de vraag hoe ze nog kan bijdragen aan de wetenschap en het opleiden van nieuwe generaties. Haar nieuwsgierigheid en gedrevenheid blijven tot het einde van haar leven aanwezig. Ik herken daarin de intensiteit waarmee sommige hoogbegaafde mensen zich aan hun werk en idealen kunnen verbinden.
De vader kiest een andere weg. Hij is een vechter die opkomt voor de natuur en de bomen die zelf geen menselijke stem hebben. Hij schrijft, protesteert en probeert anderen bewust te maken van wat er verloren dreigt te gaan. Dat herken ik ook: de behoefte om in de pen te klimmen wanneer iets je raakt of wanneer je onrecht ziet. Zijn strijd sluit bovendien aan bij de groeiende internationale beweging Rechten voor de Natuur, die ook in Nederland steeds meer aandacht krijgt. Een beweging die zich inzet voor een eigen juridische positie van ecosystemen, rivieren en bossen, zodat hun belangen beter worden beschermd.
De dochter kiest uiteindelijk voor de psychologie. Ze wil mensen begrijpen, hun verhalen leren kennen en ontdekken wat hen beweegt. Ook zij heeft haar eigen worstelingen. Zo beschrijft ze openhartig hoe het moederschap haar niet altijd vanzelfsprekend afgaat. Haar man lijkt veel gemakkelijker met de kinderen te kunnen spelen en voor hen te zorgen. Een herkenbare ervaring voor sommige vrouwen, zeker wanneer hun interesses, ambities en behoeften niet vanzelfsprekend samenvallen met de traditionele verwachtingen van het moederschap.
In haar verlangen om zich te verdiepen in mensen en hun levensverhalen herken ik veel van mezelf. Net als zij ben ik nieuwsgierig naar wat mensen beweegt, naar hun keuzes, verlangens en de manieren waarop ze proberen een betekenisvol leven te leiden. Tegelijkertijd probeert zij trouw te blijven aan haar behoefte om in en met de natuur te leven.
Wat me aanspreekt, is dat de schrijfster geen van deze drie levenswegen als de juiste presenteert. De moeder zoekt kennis, de vader strijdt voor wat hem dierbaar is en de dochter probeert mensen te begrijpen. Alle drie zoeken ze naar een manier om hun talenten en overtuigingen te verbinden met het leven dat zich aandient.
Wat mij misschien nog wel het meest aanspreekt, is hoe dit boek mijn eigen Grootluisterruimte oprekt. In mijn werk houd ik me bezig met de kunst van het luisteren: niet alleen naar wat iemand zegt, maar ook naar wat er achter de woorden schuilgaat. Naar gevoelens, verlangens, omstandigheden en grotere verbanden.
Van Voorst nodigt ons uit om nog een stap verder te gaan. Wat gebeurt er als we niet langer uitsluitend vanuit menselijk perspectief naar het leven kijken? Wat kunnen we waarnemen wanneer we ons proberen te verplaatsen in een boom? De dochter ontdekt dat ze de boom bijna kan verstaan wanneer ze lang genoeg stil blijft. Hoe aandachtiger ze luistert, hoe meer ze hoort. De boom neemt op zijn beurt ook waar wat mensen niet uitspreken, bijvoorbeeld via geur. Een van de gedachten uit het boek die me bijblijft, is hoe aandachtig je moet zijn wanneer je langzaam leeft. De boom registreert veranderingen die wij mensen in onze haast gemakkelijk over het hoofd zien.
Grootluisteren vraagt niet altijd om meer vragen, meer kennis of meer woorden. Soms begint het met vertragen, aanwezig zijn en ruimte maken voor een perspectief dat je nog niet kent.
Het verhaal voert ons door verschillende seizoenen van het leven. We lezen over geboorte, groei, liefde, ziekte, rouw en de dood. Vanuit het perspectief van de boom krijgt de menselijke levensduur een andere betekenis. Wat voor ons een ingrijpende gebeurtenis is, maakt deel uit van een veel langere levenscyclus. De boom kijkt zonder oordeel naar de mensen en dieren om hem heen. Ieder levend wezen volgt zijn eigen weg. Ook verlies en verandering horen daarbij. Ik moest daarbij denken aan onze menselijke neiging om voortdurend te handelen, te regelen en problemen op te lossen. Zeker wanneer iemand van wie je houdt kwetsbaar is, kan die neiging bijna allesoverheersend worden.
Na een lange periode van intensieve mantelzorg ben ik zelf tot het besef gekomen dat ik niet alles kan blijven dragen. Mijn lichaam en geest vragen om rust en herstel. De burn-out en de menopauze maken dat ik opnieuw moet onderzoeken wat mijn grenzen zijn.
Het thema van mijn najaarsnieuwsbrief is daarom winteren. Net als bomen hebben ook wij perioden nodig waarin we vertragen, onze energie sparen en niet voortdurend hoeven te groeien.
Het lezen van Het zuchten van bomen helpt me om daar met wat meer mildheid naar te kijken. Loslaten betekent immers niet dat de liefde verdwijnt. Soms betekent het dat je accepteert dat het leven een andere wending neemt dan je had gehoopt.
Wat ik waardeer aan Roanne van Voorst is dat ze grote levensvragen weet te verkennen zonder zwaarwichtig te worden. Ze schrijft liefdevol, eloquent en met oog voor de eigenaardigheden van mensen. Haar verbeeldingskracht maakt het mogelijk om even uit onze gebruikelijke manier van denken te stappen. Het boek herinnert me eraan dat we onderdeel zijn van een veel groter geheel. Dat onze levens kwetsbaar en betrekkelijk kort zijn, maar daarom niet minder waardevol. Misschien juist wel kostbaarder. Voor mij is Het zuchten van bomen een boek over de kunst van het waarnemen, over verbondenheid en over de vrijheid die ontstaat wanneer we niet alles proberen te beheersen. En misschien is dat precies wat ik op dit moment nodig heb: wat minder regelen, wat meer luisteren. Mijn bladeren laten vallen, mijn wortels verzorgen en erop vertrouwen dat er na de winter weer een ander seizoen aanbreekt.
Roanne van Voorst (1983) is antropoloog, universitair docent en schrijver. Eerder publiceerde ze onder meer De beste plek ter wereld (2016), Ooit aten we dieren (2019), Met z’n zessen in bed (2022) en Leven doet hopen (2023). In haar werk onderzoekt ze regelmatig hoe mensen zich verhouden tot elkaar, hun leefomgeving en de toekomst.
In Het zuchten van bomen (2026) verlegt ze dat perspectief naar de natuur zelf. Een invalshoek die mij als liefhebber van Grootluisteren aanspreekt.
Meer informatie over de schrijfster en haar boeken vind je op haar auteurspagina bij bol.com.
Ik verloot vijf exemplaren van Het zuchten van bomen van Roanne van Voorst onder de lezers van mijn najaarsnieuwsbrief 2026.
Wil je kans maken op een exemplaar? Stuur me dan een e-mail naar petra.hiemstra@haagsehoogvliegers.nl met als onderwerp Het Zuchten van Bomen en vermeld in je bericht je naam en postadres.
Onder de eerste tien geldige inzendingen na publicatie van dit artikel in mijn najaarsnieuwsbrief 2026 verloot ik vijf exemplaren. De vijf winnaars maak ik vervolgens op deze plek bekend. De boeken worden per post toegestuurd.
Veel leesplezier!
Kun je niet wachten? Ren dan naar je bibliotheek, plaatselijke boekhandel of klik hier voor bol of managementboek.nl