Kun jij mij aan? Over radaren en het vinden van een goede loopbaancoach

Waarom een goede coach niet alleen moet kunnen luisteren, maar ook het hele klavier moet durven bespelen.

Ik vermoed dat veel van mijn cliënten binnen drie milliseconden weten of ik hun coach kan zijn. Misschien zelfs voordat we elkaar gesproken hebben. Ze hebben mijn website bekeken, iets van mij gelezen of mijn naam via via gekregen. En zodra we elkaar ontmoeten, begint het echte werk: het wederzijdse aftasten. Is zij slim genoeg? Snel genoeg? Stevig genoeg? Kan ze al mijn denkbewegingen volgen? Schrikt ze niet van mijn ambities, twijfels of verborgen hartepijn?

Bij Haagse Hoogvliegers hebben we daar een woord voor: radaren. Een soort menselijke röntgenblik waarmee je intuïtief onderzoekt of de ander je werkelijk kan hebben. Helemaal. Inclusief je talenten, eigenaardigheden, onzekerheden en minder fraaie kanten. Ik vind het een fascinerend fenomeen, zeker omdat veel van mijn hoogbegaafde, hoogsensitieve en hooggedreven gesprekspartners bijzonder opmerkzaam zijn.

Geschreven door Petra Hiemstra | 13 november 2026

Radaren: wat zegt de wetenschap over onze eerste indruk?

Dat mensen razendsnel een eerste indruk vormen, is wetenschappelijk onderzocht. De Amerikaanse psychologen Nalini Ambady en Robert Rosenthal beschreven in 1992 hoe mensen op basis van korte fragmenten van gedrag, zogenoemde thin slices, soms betekenisvolle inschattingen kunnen maken van anderen. Daarbij spelen onder meer gezichtsuitdrukkingen, stemgebruik, lichaamshouding en interactie een rol.

Dat betekent overigens niet dat onze intuïtie altijd klopt. We kunnen vriendelijkheid verwarren met deskundigheid, zelfverzekerdheid met betrouwbaarheid en herkenbaarheid met geschiktheid. Mijn drie milliseconden zijn dan ook geen wetenschappelijke meeteenheid, maar mijn manier om te beschrijven hoe razendsnel dat aftasten soms lijkt te gebeuren.

Ook onderzoek naar coaching laat zien hoe belangrijk de relatie tussen coach en cliënt is. Een meta-analyse van Graßmann en collega’s (2020) vond een positief verband tussen de kwaliteit van de werkrelatie en de resultaten van coaching. Die relatie, de working alliance, draait om vertrouwen, overeenstemming over doelen en overeenstemming over de aanpak.

Een goede klik is dus belangrijk, maar niet voldoende. Een goede coach moet je niet alleen een veilig gevoel geven, maar je ook durven uitdagen. En daar begint het interessante werk.

Petra, je mag leren om staand tegen de kerk te plassen

Ik heb zelf jarenlang geprobeerd om te coachen zoals ik dacht dat een klinisch psycholoog dat zou doen. Zorgvuldig, degelijk, professioneel en met gepaste afstand. Totdat ik tijdens een van mijn eigen 360-gradenfeedforwardrondes een verrassende spiegel kreeg voorgehouden. Mijn gesprekspartners vonden mijn aanpak weliswaar degelijk en goed, maar soms ook behoorlijk saai.

Een van mijn coachees zei letterlijk: ‘Petra, je mag leren om staand tegen de kerk te plassen.’

Ik moest er hartelijk om lachen. Maar ik begreep onmiddellijk wat hij bedoelde. Heb meer lef! Durf jezelf te laten zien. Wees niet zo druk met hoe het hoort, maar zeg ook eens wat je werkelijk denkt. Natuurlijk met respect voor de ander, maar zonder je voortdurend te verschuilen achter een keurige professionele rol.

Sindsdien geef ik mezelf meer ruimte om authentiek aanwezig te zijn. Om een scherpe observatie te delen, een onverwachte vraag te stellen of een persoonlijke anekdote te vertellen wanneer die iets toevoegt. Ik hanteer daarbij een eenvoudige vuistregel: 95 procent van mijn aandacht is gericht op de ander en hooguit 5 procent gebruik ik om iets van mezelf in te brengen. Geen mathematische formule, maar een manier om mezelf scherp te houden.

Ik geloof in radicale eerlijkheid, gecombineerd met een meedogenloos liefdevolle houding. Niet de botte eerlijkheid van iemand die onder het mom van authenticiteit alles eruit flapt, maar de moed om ook ongemakkelijke observaties zorgvuldig te benoemen. Soms heeft iemand vooral behoefte aan erkenning en rust. Op een ander moment kan een confronterende vraag juist helpen om verder te komen.

En soms schat ik dat verkeerd in. Coaching blijft mensenwerk. Mijn cliënten mogen me dan ook tegenspreken, corrigeren of vertellen dat een observatie niet klopt. Sterker nog, ik nodig ze daartoe uit. Hoe sterker hun ‘nee’, hoe sneller we soms bij hun werkelijke ‘ja’ komen.

Een goede coach bespeelt de hele piano

Ik gebruik graag de metafoor van een piano. Een goede coach moet het hele klavier kunnen en durven bespelen. De witte, harmonieuze toetsen én de zwarte, die in mijn beeld staan voor het donkere, schurende en dissonante. Muzikaal gezien zijn zwarte toetsen natuurlijk niet per definitie dissonant. Integendeel, zonder die toetsen zou heel wat prachtige muziek nooit geschreven zijn. Zonder dissonantie geen harmonie!

Zo is het ook met coaching. We onderzoeken talenten, successen, dromen en mogelijkheden, maar net zo goed schaamte, verdriet, boosheid, perfectionisme en oude patronen. Soms vraagt een gesprek om zachte, bijna fluisterende tonen. Soms om een stevig akkoord dat nog even blijft naklinken.

Mijn cliënten voelen het doorgaans haarfijn aan wanneer ik bepaalde toetsen niet durf aan te raken. En als ik om onderwerpen heen beweeg, bestaat het risico dat zij dat ook gaan doen. Dan kunnen we samen een heel aangenaam gesprek voeren, zonder werkelijk bij de kern te komen. Gezellig, maar daarvoor hoef je geen coach in te huren.

Het gaat niet om mijn virtuositeit als coach. Het gaat om de muziek die de ander wil leren maken.

Persoonlijk waar het kan, professioneel waar het moet

Er is nog iets wat ik in de loop der jaren heb geleerd. Veel van mijn gesprekspartners zijn bijzonder opmerkzaam en sterk op anderen gericht. Ze registreren het soms onmiddellijk wanneer er iets met mij aan de hand is. Een vermoeide blik, een gaap, iets minder energie dan gewoonlijk. En voordat ik het weet, zijn ze aan het onderzoeken wat er met míj speelt, in plaats van met zichzelf.

Daarom probeer ik zo onbevangen mogelijk aan een gesprek te beginnen. Maar ook in mijn leven gebeuren weleens dingen die ik niet zomaar buiten de deur kan parkeren. Als er iets speelt, benoem ik dat doorgaans kort in de minuten voordat de sessie begint. Ik geef als het ware ondertiteling bij mijn eigen gedrag: ‘Ik heb een intensieve week achter de rug en ben wat vermoeider dan gewoonlijk. Mocht ik gapen, weet dan dat het niets met jou te maken heeft. Ik zorg voor mezelf, daar hoef jij je geen zorgen over te maken.’

Daarmee hoeft de ander niet te raden, niets in te vullen en vooral niet voor mij te gaan zorgen. Mijn omstandigheden zijn mijn verantwoordelijkheid. En als ik werkelijk onvoldoende beschikbaar ben, is het aan mij om een afspraak te verplaatsen.

Vervolgens mag het gesprek honderd procent over mijn cliënt gaan. Dat vind ik vanzelfsprekend. Mensen betalen voor mijn tijd, deskundigheid en aandacht. Ze mogen verwachten dat al mijn vragen, reflecties en interventies gericht zijn op hun ontwikkeling en hun telos: de richting waarin zij zich willen ontwikkelen en het leven dat zij willen vormgeven.

Juist door soms iets persoonlijks te benoemen, voorkom ik dat het gesprek over mij gaat.

Hoe vind je een goede loopbaancoach?

Wie een loopbaancoach zoekt, doet er verstandig aan om niet uitsluitend af te gaan op een mooie website of een enthousiaste aanbeveling. Vraag naar opleidingen, ervaring, specialisaties en eventuele beroepsregistraties, bijvoorbeeld bij NOLOC. Informeer naar de werkwijze, het aantal gesprekken, de kosten en de voorwaarden. En vraag vooral wat een coach doet wanneer een vraag buiten zijn of haar deskundigheid valt.

Maak bij voorkeur kennis met twee verschillende coaches. Niet om te ontdekken wie het meest overtuigende verhaal vertelt, maar om te ervaren bij wie je het beste kunt onderzoeken, leren en groeien. Let op de kwaliteit van de vragen, de aandacht waarmee iemand luistert en de ruimte die je krijgt om jezelf te zijn.

Bij Haagse Hoogvliegers beginnen we doorgaans met een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek van ongeveer een halfuur. Mijn gesprekspartners ontvangen vooraf mijn handboek, zodat ze een helder beeld krijgen van mijn werkwijze. We plannen altijd eerst één gesprek in. Pas daarna besluiten mijn coachees of ze verder willen en zo ja voor hoeveel sessies.

In een traject van vier sessies onderzoeken we doorgaans iemands biografie, waarden, vaardigheden, dromen en toekomstmogelijkheden. Ook maken we gebruik van 360-gradenfeedforward, waarbij mensen uit de omgeving kwaliteiten benoemen en ontwikkelmogelijkheden aanreiken. Bij zes sessies ontstaat daarnaast meer ruimte voor persoonlijk leiderschap. Ondertussen werken we, waar relevant, aan het cv, LinkedIn-profiel en professionele positionering. Geen opgepoetste versie van jezelf, maar een verhaal dat vanbinnen én vanbuiten klopt. Bij 8 sessies gaat het echt om een ‘van werk naar werk traject’.

Tijdens de kennismaking mogen mijn gesprekspartners mij uitgebreid radaren. En ik onderzoek op mijn beurt of mijn tempo, intensiteit en werkwijze aansluiten. Ben ik snel genoeg, of juist te snel? Kan ik voldoende vertragen wanneer dat nodig is? Soms blijkt een andere professional beter te passen. In andere gevallen betrekken we binnen een uitgebreider traject ook andere deskundigen, zodat iemand vanuit verschillende perspectieven wordt begeleid.

Kun je me helemaal hebben, zoals ik ben?

Uiteindelijk is dat volgens mij de vraag waarmee veel van mijn gesprekspartners binnenkomen. Misschien spreken ze hem niet hardop uit, maar tijdens het radaren hangt hij ergens in de lucht: kun je me aan? Met mijn snelheid, intensiteit, ambities, twijfels, verdriet, eigenaardigheden en tegenstrijdigheden? Kun je me helemaal hebben, precies zoals ik ben?

Mijn antwoord is doorgaans eenvoudig: ja, graag zelfs.

Niet omdat ik alles weet, altijd de juiste vragen stel of nooit een verkeerde inschatting maak. Maar omdat ik oprecht nieuwsgierig ben naar de hele mens tegenover me. Naar de lichte én donkere toetsen, de harmonieuze melodieën én de dissonanten. En omdat ik bereid ben om liefdevol, eerlijk en met de nodige humor samen te onderzoeken wat er werkelijk speelt.

Wanneer het vertrouwen wederzijds is, ontstaat er iets moois. De cliënt hoeft mij niet langer voortdurend te radaren en kan de aandacht naar binnen richten. Ik mag het proces begeleiden, terwijl de ander eigenaar blijft van de eigen ontdekkingen, keuzes en stappen. Soms weten we een paar weken allebei niet precies waar we zullen uitkomen. Ook dat is prima. Niet ieder inzicht laat zich afdwingen.

Bij Haagse Hoogvliegers noemen we deze manier van aandachtig luisteren en onderzoeken Grootluisteren. Niet luisteren om zo snel mogelijk een oplossing te bedenken, maar om werkelijk te begrijpen wat iemand beweegt en wat er mogelijk wil worden.

Misschien is dat uiteindelijk de kern van goede coaching: iemand zo liefdevol en eerlijk tegemoet treden dat diegene de moed vindt om zichzelf niets meer wijs te maken.

Je hoeft bij mij niet eerst een betere versie van jezelf te worden. Je mag beginnen waar je bent. Met alles wat er is.

Om te worden wie je bent, maar nog niet kunt zijn. Op jouw manier en in jouw tijd.

Kennismaken met Haagse Hoogvliegers?

Ben je een hoogbegaafde, hoogsensitieve of hooggedreven professional en wil je onderzoeken welke volgende stap bij je past? Je bent van harte welkom voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek van ongeveer 30 minuten.

Petra Hiemstra
Register loopbaanprofessional (NOLOC)
Directeur Haagse Hoogvliegers | Den Haag
Telefoon: 06-33803867
Website: petra.hiemstra@haagsehoogvliegers.nl

Wetenschappelijke bronnen

• Ambady, N. & Rosenthal, R. (1992). Thin Slices of Expressive Behavior as Predictors of Interpersonal Consequences: A Meta-Analysis. Psychological Bulletin, 111(2), 256–274.
• Carney, D. R., Colvin, C. R. & Hall, J. A. (2007). A thin slice perspective on the accuracy of first impressions. Journal of Research in Personality, 41(5), 1054–1072.
• Graßmann, C., Schölmerich, F. & Schermuly, C. C. (2020). The relationship between working alliance and client outcomes in coaching: A meta-analysis. Human Relations, 73(1), 35–58.